Türkiye
Emekçinin sağlığı ve yaşam hakkı, bugün ülkemizin en yakıcı sorunudur. Burjuva basını, dikkatleri HABAŞ işçilerinin 9 Kasım’da göz göre göre katledilmesinden uzaklaştırmak amacıyla 12 Kasım’da Malatya’da meydana gelen ve 4 askerin yaşamını yitirdiği helikopter kazası üzerinden suni bir ulusal yas havası yaratmaya kalkıyor. Malatya’da yitirdiğimiz canlar, her şeyden önce birer insan ve bu yurdun evlatları olarak elbette çok kıymetli kayıplardır; ancak HABAŞ işçilerinin ölümü, hiçbir şeyle kıyas kabul etmeyecek kadar büyük ve yakıcı bir sorundur.
Aliağa’daki HABAŞ Demir Çelik fabrikasında kazan değişimi sırasında tavan vincinin düşmesi ve malzemelerin ark ocağına çarpması sonucu büyük bir patlama meydana geldi. Son verilere göre bu faciada 19 işçi hayatını kaybetti. Patlamanın yaşandığı aynı tesiste, son on yılda en az 29 işçinin daha yaşamını yitirdiği biliniyor. İktidar ölen işçileri birer “değersiz eşya” gibi görmüş olacak ki şirket bunca ölüme rağmen devlet desteği almaya kesintisiz devam etti. Dahası, facianın Meclis’te araştırılması için verilen önerge AKP ve MHP milletvekillerinin oylarıyla reddedildi. Olayla ilgili patron Başaran’ın emrinde çalışan birçok kişiye tutukluluk kararı verilirken patron Başaran için yalılarından birinde ev hapsi yeterli görüldü. Ölümlerin baş sorumlusu patron, işçinin canını alan düzenin sahibi, işletmesini evinin konforundan yönetmeyi sürdürecek. Buna karşılık emek ve gençlik örgütleri, HABAŞ’ta ve diğer işyerlerinde yaşanan bu iş cinayetlerini protesto etmek için yurdun dört bir yanında kitlesel eylemler gerçekleştirdi.
İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi’nin (İSİG) raporlarına göre yılın başından kasım ayına kadar iş cinayetlerinde ölen işçilerin sayısı en az 1.930’a yükseldi. Bu iş cinayetleri çoğunlukla gerekli ekipman ve denetimin sağlanmamasından kaynaklanıyor. İşçiler kar hırsıyla sistematik olarak katledilirken sorumlu patronlar ise çoğunlukla ya ceza almıyor ya da sembolik cezalara çarptırılıyorlar.
(2 hafta önce haftanın yorumunda konuyu “İşçilerin canı değil, sermayenin karı korunuyor“ başlığıyla daha detaylı ele almıştık: https://youtu.be/m8QUUrslQmc?si=1TsqzMtrhI1iEH2x)
Sermaye piyasalarındaki işlemlere yönelik başlatılan fon vurgunu soruşturması devam ediyor. Fatma Betül Sayan Kaya ile beraber birçok isim hakkında tutukluluk kararı verildi. Soruşturulan kurumlar arasında SPK, BDDK ve Takasbank yer alıyor. Kurumunun vurgunla alakası olmadığı açıklamasını yapan ve AKP içerisinde Berat Albayrak çevresine yakın olduğu iddia edilen BDDK başkanı Şahap Kavcıoğlu ise AKP’den istifa etti. Soruşturma AKP’deki tarafların iç çekişmesi olarak gözüküyor.
Son zamanlarda tırmanan AKP ve Azerbaycan hükümeti arasındaki “başörtüsü“ geriliminin arka planının farklı olduğu iddiaları gündeme geldi. Azerbaycanlı eski Büyükelçi Arif Şahmarlı yaptığı açıklamada Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev Türkiyede’ki fon vurgunundan büyük para kaybettiğini ve bu parayı geri talep ettiğini belirtti. Geçtiğimiz günlerde Aliyev, Türkiye egemenleri öncülüğünde şovenist amaçlarla kullanılan Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi’ne katılmamıştı.
İklim krizine karşı “küresel çözüm” mesajları veren ancak ülke içinde işbirlikçi sermaye odaklı enerji ve madencilik projeleriyle ormanları, tarım arazilerini ve su kaynaklarını tahrip eden AKP iktidarının ev sahipliğinde düzenlenen COP31, Antalya’da bu hafta başladı. Zirve 20 Kasım’a kadar sürecek. Açılış programında COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, başkanlığı bir önceki konferansın başkanı André Corrêa do Lago’dan devraldı. Kendi ülkesinde doğa talanını teşvik eden bir yönetimin temsilcisi olarak kürsüye çıkan Kurum, açılış konuşmasında dünyanın aynı anda savaşlar, jeopolitik gerilimler, ekonomik belirsizlikler ve iklim krizinin etkileriyle karşı karşıya olduğunu vurguladı. Doğayı korumaktan çok rant ve vitrin odaklı bu gösterişli organizasyon için 1,1 milyon metrekarelik devasa bir alan ayrıldı, milyonlarca liralık kamu kaynağı harcandı ve kentin belirli kısımları halkın ulaşımına kapatıldı.
İktidar Yeni Parti’yi yargı yoluyla kapatma hazırlıkları içinde görünürken Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanı Candan Yüceer, de bir bahanesini bularak, Yeni Parti’deki üyeliğini sonlandırdı. Yeni Parti ile ilgili bir haber de Sarıgül ailesi oldu. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nın yürüttüğü “suç gelirlerini aklama” soruşturmasında tutuklanan ve daha sonra etkin pişmanlıktan yararlanmak isteyen Emir Sarıgül, ev hapsi koşuluyla tahliye edildi. Erzincan Milletvekili Mustafa Sarıgül’ün oğlu olan Sarıgül, savcılığa verdiği ek ifadede hem aile içindeki miras meselesini hem de babasının Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel’e para verdiğine ilişkin iddiaları anlattı. Sarıgül, ifadesinde babasının Yeni Parti’ye para aktardığını ve bu bilgileri babasından duyduğunu öne sürdü. Özgür Özel ise kendisine yönelik iddiaları gündeme getiren Emir Sarıgül hakkında tazminat davası açacağını belirtti.
Baskı ve Direniş Haberleri
9 Kasım’da İzmir Aliağa’daki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda 17’den fazla işçinin yaşamını yitirdiği patlamanın ardından fabrika önünde eylemler düzenlendi ve genel grev çağrısı yapıldı. Odak Dergisi ve emek örgütleri de 10 Kasım’da İstanbul Şişli’de (Cevahir AVM önü) ve Kocaeli İzmit’te (Dilovası Ravive Kozmetik ve HABAŞ işçileri için) “Kaza değil katliam, yaşamak için direnmek zorundayız” şiarıyla kitlesel basın açıklamaları gerçekleştirdi.
DİSK’e bağlı 14 sendika, 9 Kasım’da Birleşik Metal-İş Genel Merkezi’nde yaptıkları açıklamayla yoksulluğa, vergi adaletsizliğine ve 2027 bütçesine karşı 29 Kasım’da İstanbul Kartal Meydanı’nda büyük işçi mitingi düzenleyeceklerini duyurdu. Tuzla’da sendikal örgütlenme ve işten çıkarmalara karşı greve çıkan Birleşik Metal-İş üyesi 35 Volvac işçisinin direnişi 17. gününü geride bırakırken, 83 işçinin işten çıkarıldığı Smart Solar direnişi ve Sosyal-İş Sendikası üyesi A101 işçilerinin eylemleri kasım ayının ikinci haftasında da dayanışma ziyaretleriyle sürdü.
Mevcut Yükseköğretim Kurulu’nun (YÖK) kuruluş yıl dönümü olan 6 Kasım’da İstanbul, İzmir ve Diyarbakır’da öğrenci ve sosyalist gençlik örgütleri tarafından eylemler düzenlendi. İstanbul Taksim Meydanı’nda yürüyen Gençlik Komünleri üyesi 6 öğrenci polis tarafından darbedilerek gözaltına alındı. İzmir Aliağa’daki HABAŞ fabrikasında meydana gelen patlamanın ardından İstanbul Üniversitesi öğrencileri başta olmak üzere üniversite gençliği kampüslerde ve sokaklarda eylemler düzenleyerek düzenin gidişatını ve iş cinayetlerini protesto etti.
Kasım ayının ilk günlerinde İstanbul merkezli başlatılan operasyonlarda aralarında Sosyalist Gençlik Dernekleri Federasyonu (SGDF), Sosyalist Kadın Meclisleri (SKM), Komünist Gençlik Örgütü (KGÖ) ve Etkin Haber Ajansı (ETHA) çalışanlarının da bulunduğu 110 devrimci, genç ve gazeteci gözaltına alındı. 6 Kasım’daki öğrenci eylemlerini takip eden Mezopotamya Ajansı muhabiri Narınç Demir ve Bianet editörü Evrim Kepenek de polis şiddetine maruz kalarak alıkonuldu.
İzmir’de Dokuz Eylül Üniversitesi’nde aralarında Odak çalışanlarından Efe Bayraktar’ın bulunduğu beş öğrenci, okuldan uzaklaştırılmalarını protesto etmek için 12 Kasım’da Bayraklı Adliyesi önünde basın açıklaması yaptı. Öğrenciler, ırkçı faşistlerle münakaşaya girdikleri için ceza aldılar.
Kara Harp Okulu mezuniyet töreninde kılıçlarını çaprazlayarak “Mustafa Kemal’in askerleriyiz” sloganı attıktan sonra Türk Silahlı Kuvvetleri’nden ihraç edilen beş teğmen bu kez sanık durumuna düştü. Bu teğmenlerin ihracına önayak olan dönemin Kara Kuvvetleri Komutanı ve mevcut Genelkurmay Başkanı Selçuk Bayraktaroğlu, mağdur edildiği iddiasıyla onlardan şikâyetçi oldu. Teğmenler için 4 yıla kadar hapis isteniyor. Teğmenlerin ihraç kararına karşı Anayasa Mahkemesine açtıkları dava da reddedildi.
Dünya
ABD emperyalistleri İran’a karşı her an saldırabilecekleri haberlerini yayarken Trump ile Netanyahu’nun birbirine girdikleri haberi basına yansıdı. Trump’ın yaşadığı ağır seçim yenilgisinin İsrail’e kanıp İran’a da saldırmasından ileri geldiği biliniyor. ABD Merkez Komutanlığı, İran’a uyguladığı deniz ablukasının kapsamını ülkenin kara sınırlarını ve Hazar Denizi’ni de içine alacak şekilde genişlettiğini duyurdu. İran İslam Devrim Muhafızları Sözcüsü Sardar Mohebi, ABD’nin ağır ekonomik baskı yoluyla İran ekonomisini çökertme ve parçalama hedefine bu şekilde ulaşamayacağını söyledi.
İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai, Tahran’ın zenginleştirilmiş uranyum stokunu yurt dışına göndermeyi hiçbir koşulda kabul etmeyeceğini duyurdu. Washington’a da sert bir mesaj veren Rızai, ABD’nin İran’a yeniden saldırması durumunda karşılığın yalnızca bölgeyle sınırlı kalmayacağını, uzak coğrafyalardaki Amerikan üslerinin de hedef listesinde olacağını söyledi. Rızai’ye göre yeni bir askeri girişim, ABD için çok daha ağır bedeller doğuracak. Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise ABD’yi, yeni saldırı tehditleriyle diplomasiyi baskı aracına dönüştürmekle eleştirdi. İran’ın aslında nükleer bomba üretmiş olduğu iddia ediliyor.
İsrail’in Gazze Şeridi’nin güneyinde bulunan Nasır Hastanesi’ne hava saldırısı düzenledi. İlk belirlemelere göre 6 kişi öldü, 20’den fazla kişi yaralandı. Saldırıda cerrahi servisler ve yoğun bakım bölümü ağır hasar gördü.
İsrail’de seçimlerin ardından hükümet kurma konusunda yeterli desteği bulamayan sağcı koalisyonun lideri Netenyahu yerine görev, Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot’a verildi.
Irak Kürdistanı’nda Barzani ve Talabani aileleri arasındaki, geçen haftaki özetimizde de yer verdiğimiz mücadele bu hafta derinleşerek sürdü. Kürdistan Demokrat Partisinin (KDP) iki yıl aradan sonra parlamentoyu tek taraflı toplamasına tepki gösteren Bafel Talabani liderliğindeki Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB), bölgesel hükümetten çekildiğini ve Süleymaniye merkezli ayrı bir yönetim kurabileceğini açıkladı. Bu güçleri onlarca yıl milyarlarca dolar harcayarak ve askerî destek sağlayarak bir arada tutmaya çalışan ABD ve Batılı ülkeler taraflara “anlaşmazlıkları geride bırakın” çağrısı yaparken, Irak merkezi hükümeti ise yaşanan bu bölünmeyi kendi otoritesini güçlendirmek için kullanmak istiyor.
Güney Afrika’da 4 Kasım 2026’da düzenlenen yerel seçimlerde Nelson Mandela’nın partisi Afrika Ulusal Kongresi (ANC), %31 oyda kalarak 1994’ten bu yana en kötü sonucunu aldı. Temel belediye hizmetlerindeki aksaklıklar, yüksek işsizlik, yolsuzluk skandalları ve eski Başkan Jacob Zuma’nın MK partisinin (%9,8) tabanı bölmesi nedeniyle gerileyen iktidar partisi büyükşehirlerde çoğunluğu kaybetti. Tarihsel olarak “beyazların partisi” olarak anılan muhalefetteki Demokratik İttifak (DA) ise oylarını %24,7’ye çıkararak Johannesburg, Tshwane ve Cape Town gibi ekonomik açıdan kritik metropollerde birinci parti oldu.
1994’ten bu yana ilk kez ANC’den ayrı yarışan Güney Afrika Komünist Partisi (SACP) ise %2,4 oyla dokuz eyaletin tamamında 271 sandalye kazanarak 120’den fazla belediyede kilit konuma yükseldi. DA ile koalisyonu kesin bir dille reddeden Komünist Parti, ANC’ye destek için özelleştirmelerin durdurulması ve kaynakların işçi sınıfı mahallelerine aktarılması şartını koştu.
Rusya ile Ukrayna arasındaki barış görüşmeleri 10-11 Kasım 2026 tarihlerinde Abu Dabi’de yapıldı. ABD’nin aracılığıyla dokuz ay sonra ilk kez bir araya gelen taraflar yalnızca esir takası konusunda uzlaşabildi ve kapsamlı bir anlaşmaya varamadı. Rusya; Ukrayna’nın NATO’ya katılmamasını, topraklarına Batılı asker yerleştirmemesini ve ilhak ettiği bölgeler üzerinde hak iddia etmemesini istiyor. Ukrayna’ya destek veren Avrupa ülkeleri ise kendilerinin söz sahibi olmadıkları bir barışı kabul etmeyeceklerini tekrarladı.
İspanya’da ülkenin iki büyük sendikal konfederasyonu (UGT ve CCOO) ile çeşitli sendikaların desteklediği; konut krizine, düşük ücretlere ve hayat pahalılığına karşı 11 Kasım 2026’da 24 saatlik genel grev düzenlendi. Ülkede 14 yıl sonra yapılan bu ilk genel grevi resmi olarak desteklemeyen ancak parlamentodaki tıkanıklık nedeniyle 29 Kasım için erken seçim kararı alan azınlık hükümeti, seçmen öfkesini sandıkta avantaja çevirmeyi hedefliyor. Sendikalar henüz yeni bir genel grev tarihi açıklamasa da 29 Kasım seçimleri sonrasında talepleri karşılanmazsa eylemlerin süreceği mesajını verdi.
Sonuç
ABD ve Avrupa emperyalistleri, dünya egemenliğini kaybetme yolunda ilerliyor. Kendileri bağımlı ve sömürülen ülkeleri parçalarken, hatta Rusya’yı ve Çin’i parçalamaya çalışırken şimdi Avrupa Birliği’nin bu süreçte parçalanma riskiyle karşı karşıya olduklarını görüyorlar. Almanya ve Fransa liderlerinin kamuoyundaki güvenirlikleri yüzde onlara düşmüş durumda. Gidiş böyle sürerse ABD içinde de egemen güçler arasındaki çelişkiler keskinleşecektir. Dünyanın çivisi çıkıyor. 21. yüzyıla büyük umutlarla giren Kürt milliyetçileri ise başarıyı saldırgan Batılı emperyalistlere dayanmakta aramanın bedelini çok ağır ödüyorlar. Devrimcilerin bu konudaki uyarılarını her zaman düşmanlık gördüler.
Türkiye’de iktidar ise ne tek bir hamleyle yıkılacak kadar zayıf ne de sapasağlam durumda. Fon krizi, bu iktidarın nasıl çürüdüğünü açıkça ortaya koydu. Sol muhalefet adına umutlarını CHP’ye, Yeni Parti’ye veya Kürt ulusal hareketine bağlayanların kaybetmeye mahkûm olacaklarını söyledik, söylüyoruz.
Halk olarak; iş cinayetlerinde katledilmemize, kaynaklarımızın çalınmasına ve yoksulluğa sürüklenmemize karşı örgütlü mücadeleyi geliştirmeliyiz. İş cinayetlerinin sorumlusu olan firmalar devletten destek alırken yoksul halkın parasını çalanlar, emekçiler örgütlü olmadıkları için, sadece parti içi çekişme ve rekabet nedeniyle yargılanabiliyor. Ama bu yozlaşmış düzen bizim kaderimiz değil! Onu değiştirebilecek yegâne güç de halk olarak bizleriz. Mücadele içinde dayanışmayı geliştirdikçe bunu herkes görecek.
