İzmir’in Aliağa ilçesindeki HABAŞ Demir Çelik fabrikasında bugün meydana gelen patlamada son belirlemelere göre 15 işçi hayatını kaybetti, 15 işçi yaralandı. Tesiste son bir ay içinde iki ölümlü iş kazası daha yaşanmıştı. Bunlardan sonuncusu yalnızca dört gün önce, 5 Kasım’da gerçekleşmişti.
Son haftalarda iki ölüm daha
Ekim ayında 55 yaşındaki taşeron işçi Hakan Doğan, yaklaşık sekiz metre yükseklikten düşerek yaşamını yitirdi. 5 Kasım’da ise yine taşeron bir firmada çalışan 20 yaşındaki Eyüp Eğinli, bir iş makinesinin lastiğine hava basılırken meydana gelen patlamada ağır yaralandı. Eğinli, kaldırıldığı hastanede kurtarılamadı.
Geçmiş yıllarda yaşanan kazalar
Şirketin Aliağa’daki fabrikası ve limanında yıllar içinde çok sayıda ölümlü ve yaralanmalı kaza kayda geçti. 2013’te bir ay içinde dört ayrı kaza yaşandı. Bu kazalarda Engin Solmaz hayatını kaybetti, üç işçi de yaralandı. O dönem basına yansıyan bilgilere göre Solmaz eski ve arızalı bir makinede çalışırken yaralanmıştı ve tesiste ambulans bulunmuyordu.
2018 yılı, tesiste birden fazla ciddi olayın yaşandığı bir yıl oldu. 26 Temmuz’daki patlamada erimiş demir işçilerin üzerine sıçradı ve beş kişi yaralandı. Yaralılardan biri 3 Ağustos’ta öldü. 30 Ağustos’ta sıvı sürekli döküm makinesinde meydana gelen ikinci patlamada Veli Yılmaz, Ramazan Şen ve Hüseyin Gül ağır yaralandı. 18 Ekim’de ise Hasan Bostancı, toz toplama bacasından düşerek hayatını kaybetti.
8 Mayıs 2019’da 120 tonluk bir pota devrildi ve yaklaşık 80 ton sıvı çelik çalışma alanına yayıldı. Bu kazada 11 işçi yaralandı, bunlardan dördünün durumu ağırdı.
2020’de üç işçi daha yaşamını yitirdi. Kadir Özdemir, 8 Ekim’de yıpranmış sacların değiştirilmesi sırasında yüksekten düştü. Ailesinin açtığı tazminat davasında mahkeme, şirketi yüzde 70 oranında asli kusurlu buldu. 6 Kasım’da HABAŞ Limanı’nda gece saatlerinde dalgalı denizde gemiye yükleme yapan vinç operatörü Raif Çatan denize düşerek boğuldu. Yargılama sürecinde Çatan’a can yeleği verilmediği ortaya çıktı. 2025’te taşeron firma YÜKSAN yetkilileri ile HABAŞ liman yöneticilerinin de bulunduğu beş sanığa, taksirle ölüme neden olma suçundan ikişer yıl altı ay hapis cezası verildi. Aynı yıl Şaban Karaca da üzerine çelik bloklar düşmesi sonucu hayatını kaybetti.
29 Ağustos 2022’de vinç operatörü Oktay Eryılmaz vinçten düşerek öldü. Bu olayın ardından işçiler, bakım personelinin yetersiz olduğunu ve iş yükünün arttığını dile getirdi.
11 Ocak 2024’te limanda temizlik görevlisi olarak çalışan 50 yaşındaki Kemal Özdemir, gemiye yükleme sırasında üzerine düşen metal bobin nedeniyle hayatını kaybetti. Aynı yılın 7 Mayıs’ında çelik ocağındaki patlamada biri ağır dört işçi yaralandı. 28 Eylül 2025’te çelikhane ocağında yaşanan başka bir patlamada ise biri ağır yedi kişi yaralandı.
İşten çıkarmalar ve çalışma koşulları
Şirket, 2020’de işten çıkarmalarla da gündeme geldi. Şubat 2020’de yayımlanan haberlere göre on yıl ve daha uzun süredir çalışan işçilerle yollar ayrılmaya başlandı. Görüşülen bir işçi, o tarihe kadar 43 kişinin işten çıkarıldığını ve sayının 150’yi geçmesinin beklendiğini söyledi. İşçinin anlattığına göre çıkarmalar ağırlıklı olarak görece yüksek ücret alanları kapsıyordu. Yeni bir çelikhane yatırımı hazırlanırken işçilere, bir yıllık zamdan vazgeçmeleri ve sendikadan ayrılmaları karşılığında işlerini koruyabilecekleri yönünde telkinde bulunulduğu da öne sürüldü.
Pandemi döneminde üretimini sürdüren fabrikada sağlık ve güvenlik önlemlerinin yetersiz kaldığı iddia edildi. Bu dönemde belirli bir ücretin üzerindeki işçilere sözleşme zammı ve ikramiye ödenmediği de basına yansıdı.
İsrail’e ihracat
HABAŞ’ın 2023 sürdürülebilirlik raporunda İsrail, şirketin çelik sattığı ülkeler arasında yer alıyor. Uluslararası ticaret verilerini derleyen Volza’nın kayıtlarında da şirketin bu ülkeye yaptığı sevkiyatlar görülüyor. Türkiye, Mayıs 2024’te İsrail ile doğrudan ticareti durdurduğunu açıkladı. Bu kararın ardından bazı firmaların ürünlerini Filistin üzerinden İsrail’e ulaştırdığı belirtildi. Ticaret Bakanlığı ise Filistin’e gönderilen ürünlerin Filistin’de kullanıldığını açıkladı.
