Basın Özgürlüğü Şampiyonu Norveç’te Bir Akademisyenin Sürgünü

0
57

Hamza Yalçın

Sınır Tanımayan Gazeteciler Örgütü’ne (Reporters Without Borders) göre Norveç, Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi’nde 180 ülke arasında birinci sırada yer alıyor. İkinci sırada Estonya, üçüncü sırada Hollanda var; onları Danimarka, İsveç ve Finlandiya izliyor. Üstelik Norveç, bu alanda dünya sıralamasında son on yıldır kesintisiz birinci durumdadır. Bireysel ifade, protesto ve bilgiye erişim özgürlüğünü ölçen endekslerde (Freedom House 2026 Dünyada Özgürlük Raporu ve ARTICLE 19 Küresel İfade Raporu [GxR]) de İsveç (99/100 puan), Norveç ve Danimarka dünyanın en üst basamaklarında yer almaktadır. Kâğıt üzerindeki bu kusursuz özgürlük tablosuna karşın bu yazıda, söz konusu derecelendirmelerle taban tabana zıt bir olayı ele alacak; ardından İskandinavya ülkelerindeki gidişi anlamak amacıyla yakın geçmişe göz atacağız.

Norveçli Profesör Glenn Diesen’in içine düşürüldüğü durumu inceleyeceğiz. Glenn Diesen’i uluslararası gelişmeler hakkında bilgi almak amacıyla zaman zaman izlediğimiz videolarından tanıyoruz. Diesen o videolarda, Batılı ana akım medya ve iktidarlarla ters düşen John Mearsheimer, Jeffrey Sachs ve Alastair Crooke gibi isimlerle söyleşiler yapmaktadır. Birleşik Krallık’ta eski bir milletvekili, anti emperyalist ve sosyalist siyasetçi olan George Galloway, Profesör Diesen ile bir video söyleşisi yapmış. 16 Kasım’da yayınlanan videoda Profesör Glenn Diesen, Norveç’te yaklaşık altı yıldır süren sistematik baskı, sansür, kişisel saldırılar ve tehditler nedeniyle üniversitedeki görevinden istifa etmek ve ülkesini terk etmek zorunda bırakıldığını anlatıyor. 

Galloway, Diesen’i herhangi bir “aşırı” siyasi görüşten uzak, yumuşak huylu ve klasik liberal ilkeleri benimseyen “Bay Makul” olarak tanımlamaktadır. Hatta Diesen’in siyasi görüşlerinin tam olarak ne olduğunu bilmediğini ifade ederek onun ılımlı bir akademisyen olduğunu vurgulamaktadır. 

Peki, “özgürlük şampiyonu” bir ülkede “Bay Makul”ün başına neler geldi? Videodan; dünyada medya özgürlüğünde on yıldır birinci konumdaki Norveç’te Profesör Diesen’in hiçbir medya kuruluşunda yazı yazmasına izin verilmediğini, konuşmacı olarak katılacağı etkinliklerin organizatörlerinin aranarak baskı yapıldığını ve programlarının iptal ettirildiğini öğreniyoruz. Bununla da kalınmamış; akademisyen meslektaşlarının kendisiyle ortak çalışma yürütmesi engellenmiş, Norveç Helsinki Komitesi gibi sivil toplum kuruluşları ise kendisini şikâyet etmek amacıyla görev yaptığı Güneydoğu Norveç Üniversitesi’ne (USN) mektuplar yazmış. Kuşatma yalnızca mesleki alanla sınırlı kalmamış; sosyal medyada evinin fotoğraflarının paylaşıldığı ve artan boyutlarda kişisel tehditler aldığı da ifade edilmektedir. Glenn Diesen, yaşadığı bu baskılar nedeniyle üniversiteden bir yıllık ücretsiz izin talep etmiş ancak bu isteği reddedilmiş. Sonuç olarak Diesen, hem kendisinin hem de ailesinin güvenliği için Norveç’te kalmasının imkânsız hale geldiğini belirterek istifasını verdiğini ve yıl sonuna doğru ülkeden ayrılacağını açıklıyor. 

Profesör Diesen, tüm bu yaşananların temel sebebinin uluslararası güvenlik analizlerinde Rusya, Çin ve İran gibi ülkelerin güvenlik endişelerini açıklamaya çalışması olduğunu ve bu bilimsel çabanın Batı medyası ile siyasetinde doğrudan “düşman tarafını tutmak, meşrulaştırmak ve dezenformasyon/propaganda yapmak” şeklinde etiketlendiğini vurgulamaktadır. Glenn Diesen kendisiyle yapılan başka bir söyleşide AB yaptırım listesine alınarak mal varlığının dondurulması riski dahi bulunduğunu söylüyor.

Bunları duyunca yadırgamadık. Glenn Diesen, İskandinavya’da aşırı bir Rusofobinin geliştiğini ve bu ülke devletlerinin Baltık devletleri (Estonya, Letonya ve Litvanya) gibi davranarak militanca Rusya düşmanlığı yaptıklarını, topraklarında Amerikan üsleri açarak kendilerini Rusya’ya karşı bir “kuzey cephe hattı” haline getirdiklerini ifade ediyor. Bu iddiaların gerçekliğini ne yazık ki biz de İsveç’ten yakından gözlemliyoruz (Bkz. İsveç’te Amerikancı Dezenformasyon Kampanyası ve İsveç’i Sırtından Hançerlediler).

Zira İskandinavya’da devlet politikalarına aykırı seslerin bastırılması ve toplumun dönüştürülmesi yeni bir olgu değil. İsveç’te devletin özellikle göçmen gençliği çürüten ve halkı dehşete düşüren çeteleşmeye nasıl göz yumduğunu hayretler içinde izlemiştik. 2018 yılındaki seçimlerde partilerle düzenlediğimiz bir toplantıda buna dikkat çektiğimiz için Sol Parti’den (Vänsterpartiet) katılımcı arkadaşın bile tepkisini almıştık. Çünkü İsveç halkının tamamına yakını devletin aklından kötülük geçeceğine bile inanmaz. Ancak İsveç’te çeteleşme meselesi kitlesel göçün ya da İsveç’te gelişen sınıf farklılıklarının doğal sonucu değildi; çeteleşmeye İsveç’i değiştirme planının bir parçası olarak göz yumuldu.

İfade özgürlüğü konusundaki bu çifte standardı Wikileaks kurucusu Julian Assange’ın İsveç polisi tarafından maruz bırakıldığı tuzakta da gördük. Assange’ın İsveç’i fikir özgürlüğü yurdu sanıp gelmesi, onun 12 yılını iade tehdidi altında tecritte geçirmesine mal oldu. İsveç egemenleri, Assange ile de kalmadı. Örneğin gazeteci Kajsa Ekis Ekman sırf Ukraynalı faşistler, ABD ve NATO hakkında bazı eleştirel bilgiler verdiği için tek bir sosyal medya paylaşımı bahane edilerek on yıl çalıştığı Dagens ETC adlı gazeteden atılmıştı.

Biz de Rusya-Ukrayna savaşı hakkındaki İsveç ve Finlandiya basınına verdiğimiz söyleşilerde, konuşmacı olarak katıldığımız NATO ve barış konulu gösteri ve toplantılarda açıkça dile getirdik. Anti-emperyalist görüşlerini doğrudan ifade eden Komünist Parti bile bu konuda zaman zaman kendini tuttu. Hatta orada aktif çalışan bir dosta bir keresinde, “Saldırgan taraf Rusya değil İsveç, bunu neden demiyorsunuz?” diye sorduğumuzda, kendilerinin de aynı düşündüğünü ancak doğrudan söylemeyi mevcut koşullarda uygun görmediklerini ifade etmişti. Bunu egemen güçlerin İsveç’te yarattıkları entellektüel teröre dikkat çekmek amacıyla yazıyoruz.

Peki, aynı coğrafyada bu görüşleri çok daha açık dile getirebilenler varken Glenn Diesen neden kendi ülkesinden sürgüne gitmek zorunda kalıyor? Çünkü o uluslararası tanınmışlığı olan başarılı bir profesör ve Norveç’te etkili olma potansiyeli taşıyor. Galloway’ın, ilgili videoda onu “tüm Avrupa’nın en değerli, en bağımsız, en cesur ve en açık sözlü profesörü” olarak tanıtması sebepsiz değil. Liberal biri olması egemenler açısından özellikle tehlike teşkil ediyor çünkü Glenn Diesen mevcut politikaların liberal söylemlerle sürdürülmesinin mantıksızlığını bizzat içeriden ortaya koyuyor. İsveç devleti ise gerçekleri ifade eden Komünist Parti üzerindeki baskıları artırsa da durumu rahatlıkla kontrol altında tutabildiğinden ne partinin gazetesini ne de faaliyetlerini yasaklama gereği duyuyor. Benzeri kurumlar da baskılardan nasibini alıyor. 

Bu politikalara biz de itiraz ediyoruz ve karşılığında toplumdan nasıl tecrit edildiğimizi biliyoruz; elbette Glenn kadar değil. Hatta NATO sürecinde AKP iktidarına teslim edilmeyişimiz İsveç’te bir hukuk devletinin olduğuna bir kanıttır. Fakat AKP iktidarının o süreçteki asıl derdi biz değil, İsveç’in silah ambargosu ve Erdoğan aleyhine yürüttüğü propagandaydı; AKP iktidarı bunları aştı. Gene de İsveç’te ve İskandinavya’da hukuk devleti hala var ve savunulması gerekiyor. 

Biz riski göze alarak doğru bildiklerimizi ortaya koyarken İsveç halkına karşı devrimci sorumluluğumuzu göz önünde tuttuk. Bu konuda İsveç devrimcilerini ve namuslu aydınlarını takdir ediyoruz. Bugün gelinen noktada Glenn Diesen’in Norveç’te yaşayamayacak hale getirilmesi Norveç devletinin utancıdır; onun direnişi ise Norveç’in onurudur.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Bu site, istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanıyor. Yorum verilerinizin nasıl işlendiği hakkında daha fazla bilgi edinin.