Kamuoyunda “Çerçeve Yasa” olarak ifade edilen yasa teklifi TBMM Adalet Komisyonu’nda 18 saatlik görüşmenin ardından kabul edilmiş, sonrasında ise Genel Kurul’a gelmişti. Yasa teklifi dün saat 11:00 itibariyle Genel Kurul’da görülüşmeye başlandı. TBMM Başkan Vekili Celal Adan yönetiminde açılan oturumda teklif 467 evet, 87 hayır, 7 çekimser oyla kabul edilerek yasalaştı.
Meclis’te önce teklife dair konuşmalar gerçekleşti. Ardından ise 12 maddelik teklif ikiye bölünerek görüşülmeye başlandı. Tek tek maddelerin oylandığı oturuma toplamda 561 milletvekili katılım gösterdi.
Söz konusu çerçeve yasaya AKP’den 268 milletvekili evet oyu verdi, 9 milletvekili ise katılmadı. YENİ Parti’den 35 milletvekili evet derken, 54 milletvekili ret oyu verdi, 2 milletvekili ise oylamaya katılmadı. DEM Parti’den 55 milletvekili kabul oyu verirken, 1 milletvekili katılmadı. MHP’den 44 milletvekili kanun teklifine ilişkin evet oyu verdi, 2 milletvekili oylamaya katılmadı. CHP’de 29 milletvekili evet oyu verdi, 2 milletvekili ret oyu verirken, 14 milletvekili oylamaya katılmadı. İYİ Partili vekillerin tamamı, 29 milletvekili ret oyu verdi. Yeni Yol Partisi’nden 16 milletvekilli kabul oyu verirken, 3 milletvekili çekimser oy kullandı, 1 vekil oylamaya katılmadı. Bağımsız vekillerden 7’si kabul, 1’i ret oyu verdi, 2’si oylamaya katılmadı. HÜDAPAR’ın tamamı, 4 vekil, kabul oyu verdi. YRP’nin tamamı, 4 vekil, çekimser oy kullandı. TİP’in tamamı, 3 vekil, kabul oyu verdi. Demokratik Bölgeler Partisi’nin tamamı, 2 vekil, kabul oyu verdi. EMEP’in tamamı, 2 vekil, evet oyu verdi. Demokrat Parti’nin tamamı, 1 vekil, ret oyu verdi. DSP’nin tamamı, 1 vekil, kabul oyu verdi. Saadet Partisi’nin tamamı, 1 vekil, kabul oyu verdi.
“Af düzenlemesi değil”
İkinci oturumda konuşan MHP Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız, teklifin bir af düzenlemesi olmadığını vurguladı. Düzenlemeye dönük eleştirileri reddeden Yıldız, soruşturma, kovuşturma ve mahkumiyet kararlarının korunduğunu, kanunun af veya cezasızlık taşımadığını ifade etti.
Yıldız ayrıca, “Terörsüz Türkiye vizyonu salt bir güvenlik politikası değil; devletin bekası, hukukun üstünlüğü ve toplumsal dayanışmayı kapsayan bir devlet politikasıdır” ifadelerini kullandı. Gelinen noktada PKK’nin kendini feshetmesi ve silah bırakmasıyla “yarım asırlık terör tehdidinin tasfiye edildiğini” belirten Yıldız, süreçte “büyük bir toplumsal rıza”nın üretildiğini belirtti. Teklifin Mecliste nitelikli çoğunlukla kabul edilmesini beklediklerini söyledi.
“Barış sadece bir yasayla gelmez”
Teklif üzerine görüşlerini ileri süren bir diğer isim de DEM Parti Grup Başkan Vekili Gülistan Kılıç Koçyiğit oldu. Koçyiğit teklifin Türkiye halklarının önünde barışı kalıcılaştırmak ve demokrasiyi inşa etmek adına bir fırsat olduğunu belirtti ve “Elbette teklifin eksiklikleri var ve bundan sonra bu eksikleri gidermek gibi bir sorumluluğumuz var. Barış sadece bir yasayla gelmez. Demokratik siyasetin alanını genişletmek, AİHM ve AYM kararlarını uygulamak, seçilmişlerin ve halk iradesinin güvence altına alındığı bir düzeni hep beraber mücadele etmek zorundayız” şeklinde konuştu.
“Demokratikleşme adımlarının görmezden gelindiği bir teklif”
Yeni Parti Grup Başkan Vekili Murat Emir süreç kapsamında kurulan komisyonun hazırladığı ortak rapora dikkat çekti. Raporda yer alan demokratikleşme vurgusuna karşın sahada tek bir olumlu adım atılmadığını belirten Emir, Türkiye’de hukuksuzlukların derinleştiğini vurguladı.
Yargının siyasetçiler, gazeteciler ve yurttaşlar üzerinde bir baskı unsuruna dönüştürüldüğünü dile getiren Emir, raporda belirtilen “Anayasa Mahkemesi (AYM) ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarına uyulması” tavsiyesinin de göz ardı edildiğini altını çizdi.
Meclis Başkanı Kurtulmuş ile birlikte kurdukları komisyonun metnine tüm kesimlerin imza attığını hatırlatan Emir, “Silahların susması ve terörün sona ermesi için öncelikle demokratik bir zeminin inşa edilmesi gerektiğini o gün de ifade etmiştik. Ancak bugün, altına imza atılan rapordaki demokratikleşme adımlarının tamamen görmezden gelindiği bir yasa teklifiyle karşı karşıyayız. Terörün son bulması adına atılacak her adımı kıymetli buluyoruz; fakat bu teklifin hazırlanış yöntemi ve ortak aklın devre dışı bırakılması büyük bir eksikliktir. Partimizin oylamadaki net tutumunu Sayın Genel Başkanımız ayrıntılarıyla ilan edecektir” şeklinde konuştu.
İYİP’ten tepki
İYİP ise partisinin oturma sıralarına Türk bayrağı koydu. İYİP Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu daha önce Sözcü gazetesinden Saygı Öztürk’e verdiği röportajda partisinin çerçeve yasaya “hayır” oyu vereceğini açıklamıştı. Genel Kurul toplantısında ilk sözü alan İYİP Grup Başkanvekili Turhan Çömez, AKP’nin, “PKK ile pazarlık yaptığını” öne süren sürerek, “Yok dediğiniz PKK ile nasıl masaya oturdunuz?” dedi. İYİP Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu ise TBMM’nin süreci sadece onaylayan bir “tescil makamına” indirgendiğini belirtti. Dervişoğlu, sürecin asıl amacının Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ömür boyu görevde kalmasının önünü açmak olduğunu ifade etti.
“Bu ülkeye özür borcunuz yok mu?”
CHP adına konuşan Grup Başkan Vekili Rahmi Aşkın Türeli ise “Meseleyi bir devlet politikası olarak değerlendirdiklerini” belirtti. Türeli, ‘çerçeve yasa’ teklifine destek vereceklerini kaydetti. CHP Kars Milletvekili İnan Akgün Alp ve İstanbul Milletvekili Oğuz Kaan Salıcı, teklife “evet” oyu vereceklerini belirterek teklifin demokrasi, barış ve refah iklimine katkı sunmasını umduklarını vurguladı. Yasayı adımı sorunların tespiti ve çözümü açısından “tarihi bir başlangıç ve ilk adım” olarak niteledi. Söz alan Oğuz Kaan Salıcı ise sürecin silahlardan arınma ve siyaset alanını genişletme noktasında kritik bir eşik olduğunu belirterek, dış gelişmelere bağlı kalmayacak kalıcı bir yapının kurulması gerektiğini ifade etti. Geçmiş seçim dönemlerinde CHP’ye yönelik DEM Parti ile hareket ettiği gerekçesiyle yapılan suçlamaları hatırlatan Salıcı, “Bu ülkeye bir özür borcunuz yok mu?” sorusunu yöneltti.
“Türkiye teröre teslim olmuyor, terörü teslim alıyor”
AKP’li Cüneyt Yüksel ise İYİ Parti’nin anayasaya aykırılık iddiasıyla sunduğu önergeyi reddederek kanun teklifinin anayasaya ve hukuki güvenlik ilkelerine tam uyumlu olduğunu vurguladı. İddiaların komisyonda detaylıca incelendiğini ve reddedildiğini söyleyen Yüksel, teklifin uygulanma şartlarının ve yetkili makamların süreçlerinin son derece açık belirlendiğini ifade etti.
Teklifin 360’tan fazla milletvekilinin imzasıyla sunulduğunu belirten Yüksel, “Bu durum, 40 yıldır kanayan yaramızı sarma yönündeki güçlü siyasi iradenin ve toplumsal mutabakatın somut göstergesidir. Teklifin ruhunda Türk, Kürt, Arap, Laz ve Çerkes’in ortak kader ve kardeşliği vardır” dedi.
Sevr Antlaşması ve Anafartalar Zaferi’nin yıl dönümlerine değinen Yüksel, “Milletimiz Sevr’i nasıl tarihin çöplüğüne attıysa, kardeşliğimizi hedef alan terörü de tarihin çöplüğüne atacaktır” ifadelerini kullandı.
Yüksel, AKP’nin kritik eşik vurgusunu tekrarlayarak, “Kritik eşik; silahların bırakılması, örgütün varlığına son verilmesi ve bunun resmen tespit edilmesidir. Edirne’den Hakkâri’ye yükselen ortak ses şudur: Artık evlatlarımız değil, silahlar toprağa gömülsün” şeklinde konuştu.
AKP Kars Milletvekili Adem Çalkın ise “Türkiye teröre teslim olmuyor, terörü teslim alıyor” dedi.
Genel Kurula 15 dakikalık ara verilmesinin ardından ilk sözü alan Saadet Partisi Genel Başkanı Mahmut Arıkan yasa teklifine şartlı destek verdiklerini belirtti. Arıkan, “Mesela yalnızca terörü bitirmek değil, mesele terör bittikten sonra nasıl bir Türkiye’yi inşa edeceğimizdir” dedi.
“Barışa giden yolun taşlarıdır”
DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan da “Bu metni ne gözü kapalı kutsuyoruz ne eksik diye reddediyoruz. Değerini teslim ediyor, eksiğini açıkça söylüyoruz. Bu yasada şüphesiz eksiklikler ve eleştirilecek yönler de var. Bu yasada yok diye ana dili, eşit yurttaşlık ve yerel demokrasi başta olmak üzere demokratik haklar unutulmuş talepler değildir. Bunlar sürecin olmazsa olmazıdır. Barışa giden yolun taşlarıdır. Fakat ilk aşamanın ölçütleriyle nihai çözümün ölçütlerini birbirine karıştırmamalıyız. İlk adımın işlevi, çatışma zemininden hukuk zeminine geçişi mümkün kılmak ve demokratik siyasi mücadeleye kapı aralamaktır” dedi.
“Bu yasaya ‘evet’ diyeceğiz”
eni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, “Bu yasaya ‘hayır’ deme hakkına en çok biz sahibiz. Ama bu hakkı, milletin barış hakkının önüne koymayan da biziz” ifadelerini kullanarak parti yönetimi olarak “evet” diyeceklerini belirtti.
Özel, “Ben ve yönetici arkadaşlarım tarihsel bir tutarlılık ve sorumluluk içinde bu yasaya ‘evet’ diyeceğiz. Ancak milletvekillerimiz seçildikleri illerde ne deniyorsa ona göre karar verecek, ona göre oy kullanacaktır. Bu ifadeyle grubu serbest bırakıyor değil aksine kendi ilinin, bölgesinin, temsil ettiği toplumsal kesimlerin hassasiyetlerini, endişelerini ve umutlarını dikkate alarak onları ‘milletin vekili’ olma sorumluluğuyla baş başa bırakıyorum. Hiçbir milletvekilimiz üyesinin ve milletinin sesini duymadan davranmayacaktır” dedi.
