ABD’nin Almanya’daki binlerce askerini geri çekme planı, Avrupa’da savunma politikalarına ilişkin tartışmaları hızlandırdı. Ermenistan’ın başkenti Erivan’da düzenlenen Avrupa Siyasi Topluluğu (EPG) Zirvesi’nde AB temsilcileri ve devlet liderleri, güvenlik alanında daha fazla Avrupa sorumluluğu çağrısında bulundu.
ABD’nin Almanya’dan asker çekme planı karşısında Avrupalı ülkeler, kendi savunma kapasitelerini daha hızlı geliştirme niyetinde. AB Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, zirve öncesinde yaptığı açıklamada, bu gelişmenin “NATO’nun Avrupa ayağının güçlendirilmesi ve daha fazla çaba gösterilmesi gerektiğini açıkça ortaya koyduğunu” ifadelerini kullandı. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ise Avrupa’nın savunma üretimini “derhal” hızlandırması gerektiğini savunarak, bu alana yatırım için yeterli mali kaynağın bulunduğunu ifade etti.
5000 ABD askerinin çekilmesi planlanıyor
Basında yer alan haberlere göre Kallas, ABD Başkanı Donald Trump’ın Avrupa’dan asker çekme kararının zamanlamasının sürpriz olduğunu dile getirdi. Bu konunun uzun süredir tartışıldığını ancak açıklamanın beklenmedik bir anda geldiğini belirten Kallas, bunun Avrupa’nın NATO içindeki rolünü güçlendirmesi gerektiğini bir kez daha gösterdiğini söyledi.
Trump’ın son adımlarının Almanya Başbakanı Friedrich Merz’i hedef alıp almadığı yönündeki soruya ise Kallas’ın, “Başkan Trump’ın ne düşündüğünü bilemem, bunu kendisi açıklamalı” yanıtını verdiği belirtiliyor.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ise, Avrupalıların Trump’ın mesajını “net bir şekilde aldığını” söyledi. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise Avrupa’nın savunma ve güvenlik alanında daha bağımsız olması gerektiğini belirtti. Almanya Başbakanı Merz zirveye katılmazken, Erivan’da kendisini Macron temsil etti.
Gündemde İran ve Ukrayna savaşları
Basına göre EPG Zirvesi’nde 40’tan fazla ülkenin lideri, İran ve Ukrayna’daki savaşlar başta olmak üzere çeşitli konuları ele aldı. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, liderlere Rusya üzerindeki baskının yaptırımlarla sürdürülmesi çağrısında bulundu.
Kanada ve Türkiye’den katılım
Zirveye ilk kez Avrupa dışından bir lider olarak Kanada Başbakanı Mark Carney katıldı. Carney, ülkesinin “Avrupa dışındaki en Avrupalı ülke” olduğunu ve Avrupa ile aynı değerleri paylaştığını ifade etti.
Öte yandan, yaklaşık 20 yıl aradan sonra Türkiye’den üst düzey bir temsilci de Ermenistan’a gitti. Türkiye Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz zirveye katıldı. Normal şartlarda zirveye devlet veya hükümet başkanları dışında katılım kabul edilmezken, bu durumun “Ermenistan-Türkiye ilişkilerindeki özel bağlam ve tarihi önem” nedeniyle istisna oluşturduğu belirtildi.
