Haftanın Özeti: Soygun, Savaş ve Kayyım Düzenine Karşı Direniş

0
35

Ülkemizde işçi sağlığı ve iş güvenliği mücadelesi, Halkların İklim Zirvesi, iktidarın basına ve avukatlara saldırıları ile gençlerin, işçilerin ve aydınların direnişi; dünyada ise Xi-Trump-Putin zirvesi haftaya damgasını vurdu.

Türkiye 

İzmir Aliağa’daki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda 9 Kasım’da meydana gelen ve 19 işçinin yaşamını yitirdiği patlamanın ardından ülkemizde işçi sağlığı be iş güvenliği yoğun olarak tartışıldı. Tesiste ise üretim yeniden başlatıldı. Arama-kurtarma çalışmalarının 13 Kasım’da sona ermesiyle sevkiyatlar tekrar başladı. Şirket yönetimi, ücretli izni yalnızca patlamanın yaşandığı çelikhane çalışanlarıyla sınırlı tuttu. İş güvenliği önlemleri alınmadan üretime geçilmesine tepki gösteren işçiler ve sendikalar, 14 Kasım’da fabrika önünde eylem yaptı. DİSK ise olayı 29 Kasım’da İstanbul Kartal’da düzenleyeceği mitingin ana gündemi ilan etti. Muhalefetin Meclis araştırması önergesi reddedilirken, adli soruşturmada 9 yönetici ve mühendis tutuklandı. 19 işçinin ve öncesinden onlarca emekçinin yaşamını kaybetmesinin asıl sorunlusu olan şirket başkanı Mehmet Rüştü Başaran’ın Villasındaki “ev hapsi” ise sürüyor. Ülkemizin işçileri, gençleri ve aydınları 29 Kasım eylemine hazırlanıyor. 

Antalya’da 9-20 Kasım tarihlerinde toplanan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31), iklim ve doğaya zarar veren devlet yetkililerinin propaganda gösterileriyle sürerken 32 ülkeden eylemciler ve 130’u aşkın kurum, 14-18 Kasım tarihlerinde “COP31’in Ötesinde” sloganıyla alternatif Halkların İklim Zirvesi’ni düzenledi. Küresel Eylem Günü yürüyüşü ve mitingiyle başlayan zirvede; fosil yakıtlardan çıkış, enerji demokrasisi, gıda egemenliği, antimilitarizm ve Küresel Güney ülkeleri için borç yaratmayan hibe temelli iklim tazminatları tartışıldı. Türkiye’nin dört bir yanından gelen il ekoloji meclisleri, sendikalar ve yüzlerce yerli aktivistin katıldığı buluşmada; antikapitalist ve Marksist/ekososyalist çevreciler de yer alarak iklim krizinin kaynağının doğrudan “fosil kapitalizm” olduğunu vurguladı ve emek hareketiyle yerel doğa direnişlerinin ortaklaştırılması çağrısında bulundu. Halkların İklim Yürüyüşü sokak eylemine yaklaşık 10 bin kişi katıldı; kapalı salon oturumlarında ise yüzlerce delege ve aktivist yer aldı.

AKP ileri gelenlerinin merkezinde yer aldığı milyarlık fon dolandırıcılığının mağdurları, seslerini eylemle duyurdu. 19 Kasım 2026 Perşembe günü saat 10.00’da yaklaşık 250 fon mağduru, Ankara’daki Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) önünde eylem yaptı. Erdoğan, bu mağdurların paralarını iade ettiklerini açıklamıştı; ancak “Kurumlara güvendik, dolandırıldık” pankartı açan mağdurlar, anaparalarının sadece yüzde 5-10’unu alabildiklerini belirterek yetkilileri istifaya çağırdı. Eylül ayında 131 yatırım fonunun tasfiye edilmesiyle patlak veren ve 455 binden fazla kişiyi vuran skandalda iktidar, çıkardığı özel yasayla ödemeleri başlattı ve soruşturmada 136 kişiyi tutukladı. Ödemelerin enflasyon farkı olmadan yapılması ve el konulan bazı varlıkların ucuza geri satılması da “vurguncuların korunduğu” eleştirilerine yol açtı.

Krizin dış politikaya da yansıdığı, Ankara ile Bakü arasındaki son gerilimin arkasında Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev ve çevresinin bu fonlarda kaybettiği paraları geri istemesinin yattığı iddia ediliyor. Fon skandalı dolayısıyla yurttaşların birikimlerinin dolandırıldığı, bunun ekonomiye yaklaşık 20 milyar dolar (1 trilyon TL) zarara mal olduğu belirtiliyor. Yaşanan bu süreç, borsaya ve denetim kurumlarına olan güveni sarsarak Türkiye’nin 2026 büyüme tahminlerinin düşürülmesine neden oldu ve iktidarın ekonomi yönetimindeki güvenilirliğini ağır biçimde zedeledi. Fon mağdurlarının önemli bir kesimi AKP seçmeni olduğundan skandal, AKP iktidarının kendi tabanı gözündeki prestijine de ağır darbe vurdu.

İzmir merkezli bir soruşturma kapsamında 17 Kasım’da avukatlara ev baskınları düzenlendi, Çağdaş Hukukçular Derneği (ÇHD) üye ve yöneticisi altı avukat gözaltına alındı. ÇHD, muhaliflerin davasına bakan demokrat ve sosyalist görüşteki bir avukatlar grubudur. Savcılık ifadesinin ardından Av. Emrah Kanbay ve Av. Göksel Akbaba adli kontrolle serbest bırakıldı. ÇHD İzmir Şube Sekreteri Av. Veysi Çetin ile Av. Yemen Cankan, Av. Erdoğan Akdoğdu ve Av. Bahattin Özdemir ise tutuklandı. Avukatların gözaltına alınıp tutuklanmasıyla, yargılanan muhaliflerin savunmasız bırakılması amaçlanıyor.  ÇHD’ye saldırıya cevap olarak  18 Kasım’da İzmir Adliyesi önünde yapılan basın açıklamasına çok sayıda parti ve demokratik kitle örgütü katıldı. 39 uluslararası hukuk örgütü de gözaltına alınanların serbest bırakılması için ortak açıklama yaptı. Ancak yönetimi yakın zamanda değişen İzmir Barosu açıklamaya katılmadı. ÇHD İzmir Şubesi ise tutuklamaların ardından “ÇHD susmadı, susmayacak” dedi.

Bu hafta kayyımlar yine sahnedeydi. 17 Kasım sabahı Sözcü TV ve sozcu.com.tr’ye polis operasyonu düzenlendi. Sözcü Medya Grubu sahibi Burak Akbay hakkındaki yeni “FETÖ/PDY” soruşturması gerekçe gösterilerek dört kişi için gözaltı kararı çıkarıldı, Mega Ajans’a TMSF (Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu) kayyumu atandı, kanalın yönetimi gazeteci Hakan Hastaoğlu’na verildi. Bilindiği gibi Mega Ajans Sözcü Tv ve sozcu.com.tr  adlı yayınların bağlı olduğu şirkettir. Başsavcılık kayyum kararının MASAK raporlarına dayandığını söylüyor. MASAK Raporu, T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı’na bağlı Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) tarafından hazırlanan resmi mali inceleme ve analiz belgesidir. Muhalefet, 17 Kasım’da Sözcü TV ve sozcu.com.tr’ye kayyum atanmasının asıl amacının, bu fon skandalının konuşulmasını engellemek olduğunu savunuyor.

Aynı TMSF fon soruşturmasında da iş başında. Bu hafta yeni şirketlere kayyım atandı, Adalet Bakanı soruşturmada 129 kişinin tutuklu olduğunu açıkladı, Fon Koordinasyon Kurulu onuncu kez toplandı. Yeni Parti lideri Özgür Özel ise kurultayda, teyidini tamamladıkları 8 dosyayı bu haftadan itibaren tek tek açıklayacaklarını duyurdu. Soruşturmanın iktidar bloğundaki iç hesaplaşmayla yürüdüğünü daha önce de söylemiştik. Kimin kime ne kadar yakın olduğu tartışılırken asıl sorunun yani yatırımcıların, küçük tasarruf sahiplerinin parası nereye gittiği ve bu vurgunun bedelini kimlerin ödeyeceği şimdiden netleşti.  

17-19 Kasım’da İzmir Fuar Merkezi’nde “NATO EDGE 2026” düzenlendi. 25’ten fazla ülkeden yaklaşık 300 firma, NATO’nun “teknoloji ihtiyaçları” için stant açtı. Temmuz’da Ankara’da NATO zirvesine ev sahipliği yapan iktidar, bu kez emperyalist ittifakın silah pazarına İzmir’i açtı. Halkların katili bir örgütle iş yapmak “yerli ve milli” diye pazarlanırken, anti-emperyalist güçler İzmir’de “Halkların Katili NATO Defol!” diyerek buna karşı sokağa çıktı.

Yeni Parti ilk olağan kurultayını Ankara’da yaptı ve Özgür Özel yeniden genel başkan seçildi. Parti, 800 bine yaklaşan üyesiyle büyüdüğünü söylüyor. Yeni Parti’nin baskılar karşısında direnmesi kuşkusuz olumludur ancak iktidar bu parti kadrolarının yolsuzluklara batmasını yıllarca zevkle seyretti. Uygun gördüğü zamanda da polisi, yargıyı ve medyayı kullanarak onlara saldırı üzerine saldırı düzenledi. Muhalefetin temiz ve tutarlı olması gerekir. 

Dünya

Almanya’da gençler zorunlu askerliğe ve sosyal harcama kesintilerine karşı sokakta. “Gen Z Regelt” (Z Kuşağı Gereğini Yapıyor) çağrısıyla 31 Ekim’de 30’dan fazla şehirde yürüyen gençlik, Berlin’de Brandenburg Kapısı’nı doldurdu; polis gösteriye 5 bin, düzenleyiciler ise 11 bin kişinin katıldığını açıkladı. 14 Kasım’daki ikinci eylem dalgasında Berlin’de yine yüzlerce kişi yürüdü ve 22 kişi gözaltına alındı. Bugün (20 Kasım) için de Federal Öğrenciler Konferansı ve çeşitli gençlik örgütlerinin öncülüğünde ülke ve Avrupa çapında yeni bir okul/gençlik grevi çağrısı yapıldı.  Gençlerin talepleri arasında okullara ve üniversitelere daha fazla bütçe ayrılması, kiraların düşürülmesi ve yaşam maliyetlerinin hafifletilmesi bulunuyor. Bir yanda “okullara para yok” denirken diğer yanda silahlanmaya dev bütçeler ayrılıyor. Başbakan Friedrich Merz hükümeti, savaş hazırlığının faturasını emekçi ailelerin çocuklarına kesmek istiyor. Öte yandan aşırı sağın bu toplumsal öfkeyi kendi gündemine alet etme ve manipüle etme çabasını da gözden kaçırmamak gerekiyor.

Hükümetin güvenlik politikaları yalnızca askerlikle sınırlı değil; Federal Meclis’in 13 Kasım’da onayladığı yeni istihbarat yasasıyla iç ve dış istihbarat teşkilatlarına (BfV ve BND) çok geniş operasyonel yetkiler tanındı. Rusya, Çin ve İran tehditleri gerekçe gösterilerek çıkarılan bu düzenleme; istihbarat birimlerinin belirli koşullarda konutlara gizlice girmesine, kişisel dijital verilere müdahale etmesine, siber saldırılar düzenlemesine ve yurt dışında sabotaj faaliyetleri yürütmesine olanak sağlıyor. Muhalefet ve insan hakları savunucuları, demokratik denetimin yetersiz kaldığı bu yasayı temel hak ve özgürlüklere yönelik ciddi bir tehdit olarak değerlendiriyor.

İtalya’da ise İsrail’i ve Siyonizmi eleştirmeyi fiilen sansürleyen tartışmalı “antisemitizm yasası” 17 Kasım’da parlamentoda onaylanarak yasalaştı. Başbakan Georgia Meloni liderliğindeki sağ koalisyonun çıkardığı bu yasa, Uluslararası Holokost Anma İttifakı’nın (IHRA) tartışmalı tanımını esas alarak İsrail devlet politikalarına yönelik sert eleştirileri de “Yahudi düşmanlığı” (antisemitizm) kapsamına sokuyor. Muhalefet ve Uluslararası Af Örgütü gibi hak örgütleri düzenlemeyi “ifade özgürlüğü için karanlık bir gün” ve Filistin dayanışmasını susturma girişimi olarak niteliyor. Öte yandan, özellikle Gazze savaşının ardından ABD ve Avrupa’da Yahudilere yönelik gerçek nefret suçlarında, sinagog saldırılarında ve ayrımcılık vakalarında da belirgin bir artış yaşanıyor. Ancak Batılı hükümetlerin antisemitizmle mücadele adı altında çıkardığı bu tür yasalar, gerçek nefret suçlarını önlemekten ziyade İsrail’in savaş suçlarına yönelik meşru siyasi eleştirileri bastırmak için bir araç olarak kullanılıyor. 

Brezilya’da seçimleri yeniden kazanan Devlet Başkanı Lula, haftalık 6 gün olan çalışma süresini 16 Aralık’tan itibaren 5 güne indiren kararnameyi imzaladığını açıkladı. İşçiler haftada 5 gün çalışarak aynı maaşı almaya devam edecekler. Haftalık çalışma süresi önce 42 saate 16 Aralık 2027’de ise 40 saate düşürülecek. Aslında mevcut bilimsel ve teknik gelişmeler işçilerin haftada en fazla 20 saat çalışarak da toplumsal mal ve hizmetlerin üretilmesine katkılarını yapmalarına olanak veriyor. Ancak bu, kapitalistlerin egemenliğine uygun düşmüyor. Emeğin üretkenliği olağanüstü arttığı halde iş saatleri Ekim Devrimi’nden bu yana hâlâ 8 saat civarındadır.

Çin’in Şıncın (Shenzhen) kentinde düzenlenen APEC zirvesinin kenarında Donald Trump, Xi Jinping ve Viladimir Putin  ilk kez üçlü bir zirvede bir araya geldi. Görüşmenin ardından yayımlanan ortak “barış bildirisi”nde nükleer savaşın kazanılamayacağı ve nükleer risklerin azaltılması gerektiği yinelendi. Ancak bildiriye küresel enerji akışının istikrarı adına rafine petrol ürünlerinin üretimi ve arzının artırılması taahhüdü damga vurdu. Ayrıca Trump, görüşme kapsamında Uluslararası Ceza Mahkemesi’ni (UCM) “kontrolden çıkmış” bir yapı olarak hedef aldı. Ukrayna ve İran savaşlarına dair ise masadan somut bir çözüm çıkmadı; Putin, Ukrayna ve Avrupa’nın henüz uzlaşmaya hazır olmadığını öne sürdü. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı’nın (COP31) Antalya’da sürdüğü haftada dünyanın en büyük güçlerinin fosil yakıt üretimini artırmakta anlaşması, “küresel iklim çözümü” söylemlerinin ne kadar sahte olduğunu bir kez daha gösterdi. 

Putin üçlü görüşme için Çin’e giderken Batı destekli Ukrayna ordusu  Kırım’ı anakaraya bağlayan Kerç Köprüsü’nü füzeler ve İHA’larla vurdu. Rusya yetkilileri bu saldırının arkasında CIA ve İngiliz MI6 örgütlerinin desteği olduğuna inanıyor. Kullanılan cephanenin Hollanda şirketine ait olduğu ortaya çıktıktan sonra Rusya Ukrayna’daki Hollanda büyükelçiliği binasının yara almasına yol açan bir hava saldırısı düzenledi. 

Öte yandan Fransa’nın Ukrayna’da askerlerinin bulunduğunu resmen kabul etmesiyle Paris ile Moskova arasındaki gerilim de tırmandı. Fransız radyosu RFI’nin haberinin ardından Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, bu durumu “savaşa doğrudan katılım” olarak nitelendirdi. Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zaharova ise Ukrayna topraklarındaki tüm yabancı birliklerin “meşru hedef” olacağını belirtti. Fransa Savunma Bakanı Catherine Vautrin, 18 Kasım’da Senato’da yaptığı konuşmada Fransız personelinin verilen silahların bakımı ve teknik desteği amacıyla zaman zaman çatışma bölgeleri dışında görev yaptığını doğrulayarak “savaşma niyetimiz yok” dedi. Vautrin ayrıca Fransa’nın 2022’den bu yana 25 binden fazla Ukraynalı askeri eğittiğini hatırlattı. Fransız Komünist Partisi ise milletvekillerinin böylesine kritik bir bilgiyi meclis yerine medyadan öğrenmesini kabul edilemez bularak hükümetin ülkeyi savaşa bir adım daha yaklaştırdığı uyarısında bulundu. Ukrayna savaşının Avrupa ile Rusya devletleri arasındaki 

Sonuç

Kayyumla susturulan yayınlar, tutuklanan avukatlar, patronlar arası hesaplaşmaya dönüşen soruşturmalar, silah fuarına çevrilen kentler, Avrupa’da gençleri askere almak isteyen hükümetler… Haksız savaş hazırlıklarının ağır yükü Berlin’de de İzmir’de de emekçinin ve gençliğin sırtına yükleniyor. Çözümün düzen içi muhalefetin vaatlerinde olmadığını gördük. Gençliğin Berlin’de yaptığı gibi örgütlenerek ve sokağı harekete geçirerek bu gidişe dur diyebiliriz. Zaten Türkiye’de gençlik hareketi canlanıyor.

Trump’ın İsrail ile birlikte İran’a yönelik yeni bir saldırı planını masada tutması, zirvenin barış vaatlerinin samimiyetsizliğini ortaya koyuyor. ABD emperyalizmi, Küba’ya karşı da saldırı planlarını gündemde tutuyor. Çin yetkilileri her ne kadar dünyanın kaderini birkaç devletle birlikte belirleme yanlısı olmadıklarını söyleseler de üçlü zirvenin ileride bu yöndeki gelişmelere kapı aralama olasılığı bulunuyor.

Ukrayna savaşındaki gelişmeler, CIA’in savaşın dışında değil tam ortasında olduğunu gösteriyor. Bu durum kısmen Trump’a rağmen herhalde kısmen de onun bilgisi dahilinde ilerliyor. Ukrayna savaşı, dünyanın en riskli çatışma alanlarından biri olmayı sürdürüyor.

Aliağa’da 19 işçinin yaşamına mal olan cinayetin işlendiği gün Antalya’da sözde Dünya İklim Zirvesi (COP31) başlamıştı. Bu acı tesadüf, ekoloji sorununun aslında bir emek sorunu olduğunu açıkça ortaya koyuyor. HABAŞ Katliamı’ndan ders çıkarmamız ve 29 Kasım’daki işçi mitingini büyütmemiz büyük önem taşıyor.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Bu site, istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanıyor. Yorum verilerinizin nasıl işlendiği hakkında daha fazla bilgi edinin.